Zabezpieczenie interesów akcjonariusza mniejszościowego w statucie spółki cz. I

   |   Autor

Prowadzenie działalności gospodarczej w formie spółki akcyjnej przez dłuższy czas zarezerwowane było dla prowadzenia biznesu o większym rozmiarze.


Prowadzenie działalności gospodarczej w formie spółki akcyjnej przez dłuższy czas zarezerwowane było dla prowadzenia biznesu o większym rozmiarze. Nie mniej w ostatnich latach zauważam wykorzystywanie tej formy prawnej prowadzenia działalności w odniesieniu do mniejszych przedsięwzięć. Z uwagi na popularyzację spółki akcyjnej myślę że warto przyjrzeć się zabezpieczeniom interesów akcjonariuszy mniejszościowych w statutach spółek akcyjnych (niepublicznych). W tej części artykułu zajmę się zabezpieczeniami o charakterze formalnym, takimi jak:

  • określenie miejsca odbycia walnego zgromadzenia,
  • określenie rodzaju akcji (imienne czy na okaziciela), w kontekście zwoływania walnego zgromadzenia.

Zgodnie z art. 403 kodeksu spółek handlowych (k.s.h.) walne zgromadzenie odbywa się w siedzibie spółki. Statut może zawierać odmienne postanowienia dotyczące miejsca zwołania walnego zgromadzenia, jednakże zgromadzenia mogą odbywać się wyłącznie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Kluczowe dla ochrony interesów akcjonariuszy jest aby ustalone w Statucie miejsca w których mogą się odbyć walne zgromadzenia nie utrudniały w nich udziału. Postanowienie ustalające, że walne zgromadzenie może odbyć się w każdy miejscowości gminnej w Polsce mogłoby wręcz uniemożliwić akcjonariuszom udział w zgromadzeniu, z uwagi na konieczność dojazdu do wskazanej przez zarząd dowolnie oddalonej od siedziby spółki miejscowości gminnej.

Spotykane często w Statutach zapisy że walne zgromadzenia odbywają się terenie Rzeczypospolitej, w mojej ocenie nie mogą być podstawą zwoływania walnych zgromadzenia w dowolnym miejscu na jej terytorium. Statut spółki może bowiem wskazywać, że walne zgromadzenia odbywają się w miejscowości na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, poza siedzibą spółki, przy czym zapis art. 403 kodeksu spółek handlowych należy rozumieć tak, że statut musi wskazywać konkretne miejscowości poza siedzibą spółki, w których może się odbywać walne zgromadzenie. W mojej ocenie sprzeczne z art. 403 k.s.h. byłoby przyznanie w statucie podmiotowi zwołującemu walne zgromadzenie uprawnienia do wyznaczania miejsca obrad w sposób dyskrecjonalny na terenie Polski. Nie mniej w sytuacji wskazania w Statucie kilku miejscowości, w których mogą się odbyć walne zgromadzenia, dopuszczalne jest aby organ zwołujący wybierał sobie jedną z miejscowości wskazanych w Statucie.

Należy też pamiętać, iż inaczej, niż w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w spółce akcyjnej nie jest dopuszczalne wskazanie innego miejsca walnego zgromadzenia na terytorium Polski niż wskazane w art. 403 k.s.h., nawet za jednomyślną uchwałą walnego zgromadzenia akcjonariuszy lub uprzednią zgodą wszystkich akcjonariuszy.

Poza miejscem walnego zgromadzenia istotną kwestią, którą należy brać pod uwagę ustalając treść przyszłego Statutu jest sposób zwoływania walnego zgromadzenia. Możliwe tryby zwołania walnego zgromadzenia są pochodną rodzaju akcji jakie obejmą akcjonariusze.

Zgodnie z ogólną regułą walne zgromadzenie zwołuje się przez ogłoszenie, które powinno być dokonane co najmniej na trzy tygodnie przed terminem walnego zgromadzenia. A wymagane przez prawo ogłoszenia pochodzące od spółki są publikowane w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, chyba że ustawa stanowi inaczej. Umowa spółki albo statut może nałożyć obowiązek ogłoszenia również w inny sposób.

Jeżeli wszystkie akcje wyemitowane przez spółkę są imienne, walne zgromadzenie może być zwołane za pomocą listów poleconych lub przesyłek nadanych pocztą kurierską, wysłanych co najmniej dwa tygodnie przed terminem walnego zgromadzenia. Dzień wysłania listów uważa się za dzień ogłoszenia. Zamiast listu poleconego lub przesyłki nadanej pocztą kurierską, zawiadomienie może być wysłane akcjonariuszowi pocztą elektroniczną, jeżeli uprzednio wyraził na to pisemną zgodę, podając adres, na który zawiadomienie powinno być wysłane.

Warto pamiętać, iż nawet w spółkach w których wszystkie akcje są imienne walne zgromadzenie można zwołać poprzez ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.

W tym kontekście ważny jest wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 20 stycznia 2014 r., I ACa 624/13.

„Skoro art. 402 § 1 k.s.h. jako zasadniczy sposób zwoływania walnych zgromadzeń przewiduje ogłoszenie o zwołaniu zgromadzenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, a jako drugi sposób przewiduje zwołanie zgromadzenia w drodze korespondencyjnej, to nie można traktować wyboru jednego ze sposobów zwołanie zgromadzenia przewidzianego w art. 402 k.s.h. jako sprzecznego z zasadą uczciwości czy lojalności, mimo, że wcześniejsze zgromadzenia zwoływane były w drodze korespondencyjnej. Skoro k.s.h. przewiduje zwoływanie zgromadzeń poprzez ogłoszenie o ich terminie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym albo w drodze korespondencyjnej to nie sposób wyboru jednej z możliwości ustawowo przewidzianych uznać za sprzeczny z dobrym obyczajem.”

A zatem jeśli posiadasz akcje imienne spółki zawsze warto na bieżąco śledzić ogłoszenia Monitora Sądowego i Gospodarczego, gdyż bez naszej wiedzy i w sposób całkowicie zgodny z przepisami może się odbyć walne zgromadzenie spółki której jesteśmy akcjonariuszem.